|  ISSN: 2757-6558   |  e-ISSN: 2757-6558

Orjinal Araştırma Makalesi | Düzce İktisat Dergisi 2022, Cil. 3(1) 73-90

Örgütler Açısından İntikam ve Sabotaj Kavramlarının Karşılaştırılması

Mehmet SAĞIR ve Ayşe Nihan ARIBAŞ

ss. 73 - 90   |  Makale No: dİd.2022.006

Yayın tarihi: Nisan 30, 2022  |   Okunma Sayısı: 29  |  İndirilme Sayısı: 203


Özet

Örgütler, birbirinden farklı kişilik özelliklerine ve becerilere sahip olan bireylerin aynı amaçlar doğrultusunda çalışmak için bir araya geldiği topluluklardır. Günümüzde teknolojinin gelişmesi ve küreselleşmenin de etkisiyle örgütlerde rekabet üstünlüğü elde etmek ve bu üstünlüğü sürdürmek önem kazanmıştır. Rekabet üstünlüğünün sağlanabilmesi için insan kaynağına gereken önemin verilmesi noktasında örgütler oldukça dikkatli hareket etmek durumundadır. Örgütlerin çalışanların istek ve beklentilerine göre hareket etmesi, çalışan tatminini önemsemesi ve çözüm odaklı olması, meydana gelebilecek olumsuz durumların önüne geçebilmek adına göz önünde bulundurulması gereken önemli bir konudur. Örgütlerde önemli sorunlar olarak görülen ve hem çalışanları hem de örgütleri olumsuz etkileyen üretkenlik karşıtı iş davranışları, sapkın ya da saldırgan davranışların önlenmesi, örgütlerin hayatta kalabilmeleri ve kaliteli işler başarmaları için olmazsa olmaz koşuldur. Bu davranışlardan olan örgütsel intikam ve örgütsel sabotaj davranışlarının karşılaştırılması araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Kapsamlı bir alan yazın taraması yapılarak bu çalışmayla konunun sınırlarının çizilmesi, örgütsel intikam ve örgütsel sabotaj kavramlarının özellikleri, nedenleri ve sonuçları temel alınacak şekilde benzerlik ve farklılıkları ortaya konarak karşılaştırması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: İntikam, Sabotaj, Karşılaştırma


Bu makaleye nasıl atıf yapılır?

APA 6th edition
ARIBAS, M.S.v.A.N. (2022). Örgütler Açısından İntikam ve Sabotaj Kavramlarının Karşılaştırılması . Düzce İktisat Dergisi, 3(1), 73-90.

Harvard
ARIBAS, M. (2022). Örgütler Açısından İntikam ve Sabotaj Kavramlarının Karşılaştırılması . Düzce İktisat Dergisi, 3(1), pp. 73-90.

Chicago 16th edition
ARIBAS, Mehmet SAGIR ve Ayse Nihan (2022). "Örgütler Açısından İntikam ve Sabotaj Kavramlarının Karşılaştırılması ". Düzce İktisat Dergisi 3 (1):73-90.

Kaynakça

    Abraham, R (1999). The İmpact Of Emotional Dissonance On Organizational Commitment And İntention To Turnover, J Psychol, 133(4), 442-455.

    Adkins, C, L and Naumann, S, E (2001). Situational Constraints On The Achievement-Performance Relationship: A Service Sector Study, J. Organizational Behavior, 22, 453–465.

    Akgün, İ.A. & Türe, N. (2019). The Relationship Between Personality Type and Perceived Stress Level: Evidence from Independent Public Accountants. Business and Economic Research Journal, 10(4), 903-913.

    Akanbi, P. A. Ve Ofoegbu, O. E. (2013). Impact Of Perceived Organizational Justice On Organizational Commitment Of A Food And Beverage Firm İn Nigeria. International Journal Of Humanities And Social Science, 3 (14), 207-218.

    Akın, M, Özdevecioğlu, M ve Ünlü, O (2012). The Relationship of the Intention of Revenge and the Tendency to Forgive with Mental Health of Employees in Organizations. Amme İdaresi Dergisi, 6 (1), 101-127.

    Alexander, S and Ruderman, M (1987). The Role of Procedural and Distributive Justice in Organizational Behavior. Social Justice Research, 1(2), 177-198.

    Altıntaş, Ç, F (2009). Kişiliğin Algılanan Örgütsel Sabotaj Davranışları Üzerindeki Etkisi. H.Ü. İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27 (1), 95-111.

    Ambrose, L, M, Seabright, A, M and Scminke, M (2002). Sabotage İn The Workplace: The Role Of Organizational İnjustice. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 89, 947-965.

    Analoui, F (1995). Workplace Sabotage: Its Styles, Motives and Management. Journal Of Management Development, 14 (7).

    Arklan, Ü (2006). Bir Kamu Denetim Sistemi Olarak Ombudsman ve Türkiye’de Uygulanabilirliği, Selçuk İletişim Dergisi, 4 (3), 82-100.

    Atkinson, C (2007). Trust And The Psychological Contract. Employee Relations, 29 (3), 227-246.

    Aquıno, Karl and Byron, K. (2002) “Dominating Interpersonal Behavior and Perceived Victimization in Groups: Evidence for a Curvilinear Relationship”, Journal of Management, 28, 1, pp. 69-87

    Aquino, K., Tripp, T.M., & Bies, R.J. (2006). Getting Even Or Moving On? Power, Procedural Justice, And Types Of Offense As Predictors Of Revenge, Forgiveness, Reconciliation, And Avoidance İn Organizations. Journal Of Applied Psychology, 9(3), 653-668.

    Aydın, A. U. (2021), Örgütsel Sabotaj, İçinde; Örgüt İçi Davranışsal Psikoloji, (Edt. Mehmet Sağır, Leyla Erat, Aslı U. Aydın), Beta Yayınevi: İstanbul, 203-221.

    Aytaç, Ö (2005). Modern Bürokratik Kurumlar ve Baskı Düzenleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 249-278.

    Aziri, B (2011). Job Satısfactıon: A Lıterature Revıew. Management Research And Practıce, 3(4), 77-86.

    Bakhshi, A., Kumar, K. Ve Rani E. (2009). Organizational Justice Perceptions As Predictor Of Job Satisfaction And Organization Commitment. International Journal Of Business And Management, 4(9), 145-154.

    Bayram, N, Gürsakal, N and Bilgel, N (2009). Counterproductive Work Behavior Among White-Collar Employees: A Study From Turkey. International Journal of Selection and Assessment, 17(2), 180-188.

    Bies, R. J., & Tripp, T. M. (1998). Revenge İn Organizations: The good, the bad, and the ugly. In R. W. Griffin, A. O'Leary-Kelly, & J. M. Collins (Eds.), Monographs İn Organizational Behavior And İndustrial Relations, Vol. 23, Parts A & B. Dysfunctional Behavior İn Organizations: Violent And Deviant Behavior, 49–67.

    Boon, D, S and Yoshimura, M, S (2020). Revenge As Social İnteraction: Merging Social Psychological And İnterpersonal Communication Approaches To The Study Of Vengeful Behavior. Social and Personality Psychology Compass, 1-15.

    Borkakoty, S., Hussain, I., Das, K.B., Chetia, D., Kalita, N.K., Pathak, K. & Kalita, R.K. (2019). Perceived Stress, Sources of Stress and Coping Strategies Among Undergraduate Students at a Medical College in Assam. IOSR Journal of Dental and Medical Sciences (IOSR-JDMS), 18(8), 66-72.

    Chamble, J, M, Lorente, L, Carvalho, V and Martinez, M, I (2014). Psychological Contract Profiles Among Permanent And Temporary Agency Workers. Journal of Managerial Psychology, 31 (1), 79-94.

    Crino, M. D. (1994). Employee Sabotage: A Random or Preventable Phenomenon? Journal of Managerial Issues, 6, 311-330.

    Çınar, N ve Uztuğ, F (2015). Tüketicilerin Yaşadıkları Olumsuz Satın Alma Deneyimlerine Tepkileri: İntikam Mı, Misilleme Mi?. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 3 (2), 40-56.

    Daniel, O, C (2019). Effects Of Job Stress On Employee’s Performance. International Journal of Business, Management and Social Research, 6 (2), 375-382.  

    Demirel, Y. (2009). Örgütsel Bağlılık ve Üretkenlik Karşıtı Davranışlar Arasındaki İlişkiye Kavramsal Yaklaşım. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(15), 115-132.

    DiBattista, R. A. (1996) “Forecasting Sabotage Events in the Workplace”, Public Personnel Management, 25,41–52.

    Doğan, C, K (2015). Yönetimin Bir Fonksiyonu Olarak Denetim Ve Kamu Yönetimindeki Yeri. Ombudsman Akademik, 3, 107-141.

    Douglas, S. C., Ve Martinko, M. J. (2001). Exploring The Role Of İndividual Differences İn The Prediction Of Workplace Aggression. Journal Of Applied Psychology, 86, 547–559.

    Eagle, M. (1999), Why Dont People Change? A Psychoanalytic Perspective, Journal of Psychological Integration, 9(1), 3-32.

    Erarslan, S, Kaya, Ç and Altındağ, E (2018). Effect Of Organızatıonal Cynıcısm And Job Satısfactıon On Organızatıonal Commıtment: An Empırıcal Study On Bankıng Sector. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23, Geybulla Ramazanoğlu Özel Sayısı, 905-922.

    Erturhan Işkın, H. (2018). Örgütsel Adaletin Örgütsel Vatandaşlık, Örgütsel Sinizm Ve Örgütsel İntikam Üzerine Etkisi: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama Ve Araştırma Hastanesinde Bir Araştırma. Doktora Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas.

    Freese, C and Schalk, R (2008). How To Measure The Psychological Contract? A Critical Criteria-Based Review Of Measures. South African Journal of Psychology, 38 (2), 269-286.

    Furman, M., Joseph, N. & Perrin, M, C. (2011). Associations Between Coping Strategies, Perceived Stress, and Health Indicators. Psi Chi, The International Honor Society In Psychology, 23(1), 60-71.

    Gremler, D.D. and Gwinner, K.P. (2000). Customer-Employee Rapport İn Service Relation-Ships. J. Serv. Res,  3, 82–104

    Güllü, S ve Şahin, S (2016). Antrenörlerin İntikam (Öç Alma) Davranışlarının Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9 (47), 863-871.

    Gürlek, M and Yeşiltaş, M (2020). The Effect Of Abusıve Supervısıon On Servıce Sabotage: A Medıatıon And Moderatıon Analysıs. Advances in Hospitality and Tourism Research (AHTR), 8 (1), 151-176.

    Hana, U.   (2013). Competitive Advantage Achievement Through Innovation And  Knowledge. Journal Of Competitiveness, 5(1), 82- 96.

    Harris, L, C And Ogbonna, E (2006). Service Sabotage: A Study Of Antecedents And Consequences. Journal Of The Academy Of Marketing Science, 34 (4), 543-558.

    Hauge, L. J., Skogstad, A., And Einarsen, S. (2009). Individual And Situational Predictors Of  Workplace Bullying: Why Do Perpetrators Engage İn The Bullying Of Others? Work & Stress, 23, 349–358.

    International Ombudsman Association (TY). https://www.ombudsassociation.org/ioa-faq. Erişim tarihi:09.05.2021

    Ishaq, M, H and Shamsher, Q (2016). Effect of Breach of Psychological Contracts on Workplace Deviant Behaviors with the Moderating Role of Revenge Attitude and Self-Control. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 10 (1), 69-83.

    Işkın, E, H (2018). Örgütsel Adaletin Örgütsel Vatandaşlık, Örgütsel Sinizm Ve Örgütsel İntikam Üzerine Etkisi: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama Ve Araştırma Hastanesinde Bir Araştırma. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Isparta.

    İslamoğlu, G. (2007). Etik ve Güven. (Ed. Suna Tevruz). İş Hayatında Etik. İstanbul: Beta Yayınları.

    Jackson, C, J, Choi, K, V and Gelfhand, J, M (2019). Revenge: A Multilevel Review and Synthesis. Annual Review of Psychology, 70, 319-345.

    Jagannathan, A (2014). Determinants Of Employee Engagement And Their İmpact On Employee Performance. International Journal of Productivity and Performance Management, 63(2), 308-323.

    Kanten, P and Arda, B (2019). The Effect Of Impulsıvıty On Sabotage Behavior Of Sales Employees: The Mediating Role Of Affective Disorder And Organizational Based Self-Esteem. 5th Global Business Research Congress, 9, 36-42.

    Karaçor, S ve Şahin, A (2004). Örgütsel İletişim Kurma Yöntemleri ve Karşılaşılan İletişim Engellerine Yönelik Bir Araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 4(8), 96- 117.

    Karakaş, A, Öz, Y and Yıldız, R, M (2017). The Effect Of Innovation Activities On Organizational Performance: A Research On Hotel Businesess. Journal of Recreation and Tourism Research, 4 (1), 49-59.

    Kareem, H.M., Aziz, K.A., Maelah, R., Yunus, Y.M., & Dauwed, M.A. (2019). Review Article Enterprises Performance Based Accounting İnformation System: Success Factors. Asian Journal Of Scientific Research, 12(1), 29-40.

    Kaya, Ş, D ve Parlak, Ş (2020). Sağlık İş Görenlerinde İntikam Davranışlarına Eğilim. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(1), 12-22.

    Koç, O. (2016). İş Yerinde İntikamcı Davranışlar ve Medea Sendromu: Türk Kamu Yönetimi Alanına İlişkin Bir Vaka Analizi, Yönetim Bilimleri Dergisi, 14(28), 587-610.

    Kumar, A (2016). Redefined and Importance of Organizational Culture. Global Journal of Management and Business Research: A Administration and Management, 16(4), 1-5.

    Lawler, K. A., Younger, J. W., Piferi, R. L., Jobe, R. L., Edmondson, K. A., & Jones, W. H. (2005). The Unique Effects Of Forgiveness On Health: An Exploration Of Pathways. Journal Of Behavioral Medicine, 28, 157–167.

    Lee, J. H. J. ve Ok, C. (2011) “Effects of Workplace Friendship on Employee Job Satisfaction, Organizational Citizenship Behavior, Turnover Intention, Absenteeism, and Task Performance”, Track2, Poster Session.

    Lee, J, J & Ok, C. M. (2014). Understanding Hotel Employees’ Service Sabotage: Emotional Labor Perspective Based On Conservation Of Resources Theory. International Journal Of Hospitality Management, 36, 176–187.

    Linstead, S, Maréchal, G and Griffin, W, R (2014). Theorizing and Researching the Dark Side of Organization. Organization Studies, 35(2), 165-188.

    Mathis, R, L. and John H. J. (2004). Human Resource Management, 12th ed. International Student Edition. Mason: Thomson South-Western.

    McCullough, M, Kurzban, R and Tabak, B (2012). Cognitive Systems For Revenge and Forgiveness. Behavioral and Brain Sciences, 36(1), 1-13.

    Mclean Parks, J. (1997). The Fourth Arm Of Justice: The Art And Science Of Revenge. In R. J. Lewicki, R. J. Bies, & B.H. Sheppard (Eds.), Research On Negotiation İn Organizations, 6, 113-144).

    Melhem, B, S, Quratulain, S and Al-Hawari, A, M (2020). Customer İncivility And Frontline Employees’ Revenge İntentions: İnteraction Effects Of Employee Empowerment And Turnover İntentions, Journal Of Hospitality Marketing & Management, 29 (4), 450-470.

    Miller, P. J. E. (1995). Humiliation. Ithaca, NY: Cornell University Press.

    Mmun, A, A, C and Hasan, N (2017). Factors Affecting Employee Turnover And Sound Retention Strategies İn Business Organization: A Conceptual View. Problems and Perspectives in Management, 15(1), 63-71.

    Monanu, O, G, Okoli, İ, E and Adibe, C, G (2015). Examining The Link Between Organızational Justice And Counterproductive Work Behaviour. Journal of Business & Management Studies, 1 (1), 1-10.

    Muda, I, Rafiki, A and Harahap, R, M (2014). Factors Influencing Employees’ Performance: A Study on the Islamic Banks in Indonesia. International Journal of Business and Social Science, 5(2), 73-80.

    Nayir, F, K (2016). Developing Organizational Revenge Scale and Examining Teachers’ Opinions About Organizational Revenge. International Online Journal of Educational Sciences, 8 (3), 128-142.

    O 'Boyle, Jr, E. H,  Forsyth, D. R,  Banks, G. C and Mcdaniel, M. A. (2012). A Meta-Analysis Of The Dark Triad And Work Behavior: A Social Exchange Perspective. Journal Of Applied Psychology, 97(3), 557-579.

    Özdevecioğlu, M ve Aksoy, S, M (2005). Organizasyonlarda Sabotaj: Türleri, Amaçları, Hedefleri ve Yönetimi, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 6 (1), 95-109.

    Potsakoff, M, P, Bommer, H, W, Podsakov, P, N and MacKenzie, B, S (2006).  Relationships Between Leader Reward And Punishment Behavior And Subordinate Attitudes, Perceptions, And Behaviors: A Meta-Analytic Review Of Existing and New Research, 99, 113-142.

    Putra, M and Damayanti,N (2020). The Effect of Reward and Punishment to Performance of Driver Grabcar in Depok. International Journal of Research and Review, 7(1), 312-319.

    Restubog, D, L, S, Hornsey, J, M, Bordia, P and Esposo, R, S (2008). Effects of Psychological Contract Breach on Organizational Citizenship Behaviour: Insights from the Group Value Model. Journal of Management Studies, 45 (8), 1377-1400.

    Rousseau, D. M. (1990). New Hire Perceptions of Their Own and Their Employer’s Obligations: A Study of Psychological Contract. Journal of Organizational Behavior, 11 (5), 389-400.

    Savcı, M. & Aysan, F. (2014). Üniversite Öğrencilerinde Algılanan Stres Düzeyi İle Stresle İle Başa Çıkma Stratejileri Arasındaki İlişki. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3, 44-56.

    Schumann, K and Ross, M (2010). The Benefits, Costs, and Paradox of Revenge. Social and Personality Psychology Compass, 4 (12), 1193-1205.

    Serenko, A (2019). Knowledge Sabotage As An Extreme Form Of Counterproductive Knowledge Behavior: Conceptualization, Typology, And Empirical Demonstration. Journal Of Knowledge Management, 23 (7), 1260-1288.

    Sharif, I, Wahab, A, R, S and Sarip, A (2017). Psychologıcal Contract Breach And Feelıngs Of Vıolatıon: Moderatrıng Role Of Age-Related Dıfference, International Journal of Asian Social Science, 7(1), 85-96.

    Spector, E, P and Jex, M, S (1998). Development of Four Self-Report Measures of Job Stressors and Strain: Interpersonal Conflict at Work Scale, Organizational Constraints Scale, Quantitative Workload Inventory, and Physical Symptoms Inventory. Journal of Occupational Health Psychology, 3(4), 356-367.

    Spector, P. E., Fox, S., Penney, L. M., Bruursema, K., Goh, A., & Kessler, S. (2006). The Dimensionality Of Counter Productivity: Are All Counterproductive Behaviours Created Equal? Journal Of Vocational Behaviour, 68(3), 446–460.

    Sutikno, E, A (2019). Expectatıon Based Reward System For Reducıng Employees’ Tardıness. Jurnal Administrasi Kesehatan Indonesia, 7 (1), 9-17.

    Şener, E (2013). Örgütsel İntikam Üzerine Nitel Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,  Doktora Tezi, Isparta.

    Şener, E, Çetinkaya, F, F ve Akkoca, Y (2017). Hidden Side of the Employee Relations: The Relationship between Impression Management and Revenge Intention. International Journal of Business and Management Invention, 6 (7), 73-84.

    Tekin, Gülnur (2019). Örgütsel Adaletin, İntikam ve Affetme Davranışları İle İlişkilendirilmesi: Hemşireler Üzerinde Bir Uygulama, Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı, Konya.

    Tripathy, M (2018). Building Quality Teamwork to Achieve Excellence in Business Organizations. International Research Journal of Management, IT & Social Sciences, 5(3), 1-7.

    Tripp, M. T., Bies, J. R., & Aquino, K. (2007). A Vigilante Model Of İnjustice: Revenge, Reconciliation, Forgiveness, And Avoidance. Social Justice Research, 20(1), 10-34.

    Turnley, H, W and Feldman, C, D (2000). Re-Examining The Effects Of Psychological Contract Violations: Unmet Expectations And Job Dissatisfaction As Mediators. Journal of Organizational Behavior, 21, 25-42.

    Ulutaş, M (2003). Katılımcı Yönetimin Örgütsel Bağlılık Ve Yaratıcılığa Etkisi: İmalat Sektöründe Bir Uygulama. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(21), 593-615.

    Umana, A, E and Okafor, L, C (2019). Employee/Management Sabotage Effects on Organizational Output. Journal of Management and Strategy, 10 (3), 37-47.

    Usta, I and Ünsar, S (2015). Examining Perception of Organizational Creativity in Turkish Public Organizations. International Journal of Business and Social Science, 6(10), 227-236.

    Usta, I, Karalar, S ve Demiralay, T (2019). Örgütsel Adalet Algısı ve Örgütlerde İntikam Niyeti Arasındaki İlişkiyi Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9 (2), 535-557.

    Yalçın, İ, Bayram, A ve Akça, C (2018). Algılanan Örgütsel Adaletin Örgütsel Sabotaja Etkilerinin Tespitine Yönelik Bir Araştırma. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(2), 252-263.

    Yean, F, T and Yusof, A, A (2016). Organizational Justice: A Conceptual Discussion. Procedia- Social and Behavioral Sciences, 219- 798-803.  

    Yılmaz, Ö. D. (2014). Algılanan Mağduriyetin Affetme Eğilimi Ve İntikam Niyeti Üzerindeki Etkisi: Konaklama İşletmeleri Çalışanlarına Yönelik Bir Araştırma, AKÜ İİBF Dergisi, 16 (1), 87-105.

    Zhang A. Y., Tsui, A., & Song, L. (2008). How Do I Trust Thee? The Employee-Organization Relationship, Supervisory Support, And Middle Manager Trust İn The Organization. Human Resource Management, 47(1), 111-1